Tổng quan

Tiền thân xã Phú Lý ngày nay là làng Lý Lịch của đồng bào dân tộc Chơro - một trong bốn tộc người thiểu số bản địa (Chơro, Mạ, X’tiêng, Kơho), có lịch sử cư trú lâu đời trên vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai. Theo các nguồn sử liệu, tên gọi Lý Lịch đã có từ khoảng giữa thế kỷ XIX. Huyện Phước Bình thuộc phủ Phước Long, tỉnh Biên Hòa, là vùng dân tộc thiểu số. Tổng Bình Tuy là một trong 4 tổng của huyện Phước Bình, được thành lập từ triều Minh Mạng thứ 18 (1837). Đến năm 1878, tổng Bình Tuy có 7 thôn: Lý Lịch, Cao Cang, Định Quán, Gia Canh, Thuận Tùng, Túc Trưng, Vinh An. Khi Pháp đổi tên gọi các thôn là làng, các hạt thanh tra là tiểu khu hành chính, làng Lý Lịch thuộc Tổng Bình Tuy và thuộc tiểu khu hành chính Biên Hòa. Sau đó, Tổng Bình Tuy lần lượt thuộc các đơn vị: quận Núi Chứa Chan (1909); địa lý hành chính Võ Đắc (1925); quận Xuân Lộc (1928) cùng tỉnh Biên Hòa. Ngày 17/11/1930, Tổng Tà Lài được thành lập, làng Lý Lịch là một trong số 13 làng của tổng Tà Lài. 
Cuối năm 1947, tỉnh Biên Hòa thành lập huyện Sông Bé. Xã Lý Lịch thuộc huyện Sông Bé, tỉnh Biên Hòa (nằm trong địa phận Chiến khu Đ). 
Tháng 5/1951, tỉnh Thủ Biên được thành lập trên cơ sở sáp nhập hai tỉnh Biên Hòa và Thủ Dầu Một, xã Lý Lịch thuộc huyện Sông Bé, tỉnh Thủ Biên. 
Năm 1967, xã Lý Lịch trực thuộc huyện Độc Lập (lần lượt thuộc các phân khu 5 - tháng 10/1967; phân khu Thủ Biên - tháng 5/1971; tỉnh căn cứ Tân Phú - tháng 10/1973).
Năm 1977, xã Lý Lịch đổi tên thành xã Phú Lý, trực thuộc huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai. 
Ngày 12/02/1987, Hội đồng Bộ trưởng ra quyết định số 16-HĐBT chuyển xã Phú Lý thuộc huyện Tân Phú về thị xã Vĩnh An quản lý và đến ngày 06/8/1988, xã Phú Lý chính thức được nhập về thị xã Vĩnh An theo Quyết định số 1148/QĐ.UBT của Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai. 
Ngày 29/8/1994, huyện Vĩnh Cửu được tái lập trên cơ sở giải thể thị xã Vĩnh An (theo Nghị định số 109/CP của Chính phủ), xã Phú Lý thuộc huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai. 
Ngày 01/7/2025, thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, xã Phú Lý, tỉnh Đồng Nai được thành lập trên cơ sở nguyên trạng xã Phú Lý, huyện Vĩnh Cửu (cũ) theo Nghị quyết số 1662/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đồng Nai. 
* Điều kiện tự nhiên và vị trí địa lý: 
Xã Phú Lý tọa lạc về phía Đông Bắc của tỉnh Đồng Nai, cách trung tâm của tỉnh hơn 70 km. Được bao quanh bởi 23.898,45 ha đất rừng do Khu Bảo tồn thiên nhiên - Văn hoá Đồng Nai quản lý và hồ Trị An, xã Phú Lý có vị trí quan trọng trong bảo vệ tài nguyên rừng, bảo vệ nguồn nước hồ Trị An và bảo vệ môi trường sinh thái. Địa giới hành chính tiếp giáp như sau: phía Bắc giáp với xã Phước Sơn, phía Đông bắc và Đông giáp xã Đak Lua, phía Đông nam giáp xã Thanh Sơn, phía Nam giáp với hồ Trị An và xã Trị An, phía Tây giáp xã Tân Lợi, phía Tây bắc giáp xã Đồng Tâm.
Trên địa bàn xã có các tuyến giao thông chính như: tỉnh lộ 761, đường 323A, đường 322B, đường Bình Chánh – Cây Cầy… Tỉnh lộ 761 là tuyến giao thông huyết mạch để giao lưu, vận chuyển hàng hóa với các địa phương khác. Địa hình xã Phú Lý khá đa dạng, bao gồm đồi cao và đồng bằng thoải lượn sóng. Phần địa hình đồi cao thuộc khu vực rừng tự nhiên do Khu Bảo tồn thiên nhiên và Văn hóa Đồng Nai quản lý, phần địa hình đồi thoải ở phía Nam thuộc khu vực xã quản lý. Điạ bàn xã có nhiều suối, trong đó có 03 con suối lớn là suối Ràng, suối Sa Mách, suối Koop. 
Trên địa bàn xã có Di tích Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (1961 – 1962) và Nghĩa trang liệt sĩ Mã Đà. 
Năm 2026, xã Phú Lý được Uỷ ban nhân dân tỉnh ra quyết định công nhận xã An toàn khu.
* Diện tích và dân số: 
Diện tích tự nhiên của xã Phú Lý là 278,99 km², trong đó phần lớn diện tích đất rừng tự nhiên, đặc dụng do Khu Bảo tồn thiên nhiên và văn hoá Đồng Nai quản lý, chiếm 85,93%, diện tích đất ở và sản xuất nông nghiệp chỉ chiếm 16,34%. 
Xã được chia làm 9 ấp, bao gồm ấp 1, 2, 3, 4, Lý  Lịch 1, Lý Lịch 2, Bình Chánh, Bàu Phụng và Cây Cầy, trong đó ấp 1 là trung tâm hành chính của xã. 
Tổng số dân trên địa bàn là 3.471 hộ với 15.805 nhân khẩu, người dân sinh sống trên địa bàn xã chủ yếu là người Kinh (chiếm hơn 80%); có 10 dân tộc thiểu số (Chơro, Mường, Khơ me, Hoa, Tày, Chăm, Nùng, Thái, Ê đê, Dao) với 347 hộ, 1.447 khẩu. Trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số Chơ ro chiếm đa số với tổng số hộ trên toàn xã là 225 hộ, 810 khẩu.
Trên địa bàn xã có 05 tôn giáo gồm: Công giáo, Phật giáo, Hòa Hảo, Cao Đài, Tin Lành. Trong đó: Công giáo có 01 cơ sở là Giáo xứ Phú Lý; Phật giáo có 02 cơ sở là chùa Pháp Bảo và chùa Bửu Đức; Hòa Hảo có 01 Ban Trị sự Phật Giáo Hòa Hảo; Cao Đài có 01 Ban Nghi lễ liên xã Phú Lý – Mã Đà; Tin Lành có 01 Chi hội và 02 điểm nhóm Tin lành.
4. Khái quát về kinh tế - xã hội
Phú Lý là một xã thuần nông, người dân sinh sống trên địa bàn chủ yếu làm nông nghiệp và buôn bán nhỏ. Năm 2023, xã Phú Lý là xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu đầu tiên của tỉnh Đồng Nai (cũ). 
Về kết cấu hạ tầng, 100% các trục đường chính, trục đường liên ấp, đường nhánh đã được nhựa hóa và bê tông hóa; 100% hộ dân sử dụng điện chuẩn quốc gia.
Về nông nghiệp, trên địa bàn xã hình thành vùng sản xuất tập trung cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao như xoài, cao su, quýt, sầu riêng, ca cao.... Xã đã quy hoạch khu chăn nuôi tập trung trên 120 ha, trong đó, có các công ty chăn nuôi quy mô lớn như Công ty Cổ phần nông nghiệp Velmar và Công ty Cổ phần chăn nuôi Verbred (62 ha), Công ty Anh Việt Quốc, Trại gà Phú Lễ, Trại vịt giống Thiều Đình Nam.
Về thương mại dịch vụ, trên địa bàn xã có 01 công ty hoạt động trên lĩnh vực sản xuất giày da quy mô nhỏ và 156 cơ sở cơ khí sửa chữa xe máy nông nghiệp, sản xuất đồ mộc gia dụng; có khoảng 450 đầu xe trong đó có 30 xe làm dịch vụ chuyên chở hành khách, còn lại vận chuyển hàng hóa, nông lâm sản phục vụ nhu cầu sản xuất và sinh hoạt của nhân dân. Hệ thống bán lẻ phát triển mạnh với 467 hộ kinh doanh trên các lĩnh vực phục vụ sản xuất nông nghiệp và dịch vụ ăn uống. Xã đã thực hiện quy hoạch du lịch khu vực ven Hồ Trị An, hiện đang kêu gọi nhà đầu tư tham gia phát triển các điểm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng.
Công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số: UBND xã luôn quan tâm và xem cải cách hành chính, chuyển đổi số là một trong những giải pháp quan trọng để đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. 100% công tác xử lý văn bản đi và đến của UBND xã và các cơ quan chuyên môn được thực hiện qua hệ thống quản lý văn bản điện tử. Kết quả giải quyết dịch vụ công trực tuyến, số hoá hồ sơ, thanh toán trực tuyến đều đạt tỷ lệ 100%. Không có hồ sơ thủ tục hành chính bị trễ hẹn. Kết quả khảo sát ý kiến người dân qua thực hiện thủ tục hành chính ở địa phương năm 2025, tỷ lệ hài lòng đạt 97,89%. Thực hiện đăng ký cấp chữ ký số cá nhân cho người dân trên địa bàn xã đạt 15,58%.
Từ năm 2023 đến nay xã không còn hộ nghèo A. Công tác xóa đói giảm nghèo, giải quyết việc làm đã tạo điều kiện phát triển kinh tế hộ, tạo việc làm cho lao động nhàn rỗi, giúp hộ nghèo vươn lên thoát nghèo, tăng thu nhập cho người dân. Thu nhập bình quân tính theo đầu người năm 2025 là 88 triệu đồng/người/năm tăng hơn 24 triệu đồng so với năm 2019. Các chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ người nghèo, gia đình chính sách, gia đình khó khăn được quan tâm thực hiện, góp phần cải thiện và ổn định đời sống nhân dân. 
 Về giáo dục - đào tạo, xã có 01 trường mầm non, 2 trường tiểu học, 01 trường trung học cơ sở và trung học phổ thông. Các trường học trên  địa bàn đều đạt chuẩn quốc gia mức độ 1. 
Hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao ngày càng phong phú, góp phần nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần cho nhân dân; 9/9 ấp có đội văn nghệ quần chúng, các loại hình sinh hoạt văn hóa văn nghệ như đờn ca tài tử, hát với nhau, múa dân vũ được duy trì và phát huy tốt. Trung tâm văn hoá học tập cộng đồng xã được đầu tư xây dựng, nâng cấp, 9/9 ấp có nhà văn hóa. 
An ninh trật tự - an toàn xã hội luôn được đảm bảo, trên địa bàn xã không xảy ra các vụ trọng án, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng…